Zima to dla wielu dzieci i młodzieży szczególnie wymagający okres. Obniżenie nastroju, deficyt światła słonecznego oraz zmiany w obszarze codziennej rutyny sprawiają, że młodzi ludzie częściej doświadczają trudnych emocji i kryzysów psychicznych. Przedstawiciele Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę zwracają uwagę, że wbrew popularnym hasłom takim jak „Blue Monday”, zimowy kryzys dzieci i młodzieży nie jest marketingowym mitem. Dane z telefonu zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111 Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę pokazują wyraźnie, że właśnie zimą zapotrzebowanie na pomoc znacząco rośnie.
Na przełomie grudnia i stycznia co roku obserwowany jest wzmożony ruch na linii 116 111. W tym czasie rozmowy z konsultantami są nie tylko liczniejsze, ale też znacznie bardziej obciążone emocjonalnie. W 2025 roku liczba interwencji w sytuacjach zagrożenia zdrowia i życia była ponad 40% wyższa niż w minionym roku. To wyraźny sygnał, że problemy, z jakimi mierzą się młodzi ludzie, mają realny i często bardzo poważny charakter. Z rozmów konsultantów w telefonie zaufania jasno wynika, że trudności młodych osób w tym czasie dotyczą m.in. nasilonych objawów kryzysów psychicznych, lęków, braku dostępu do pomocy specjalistycznej oraz doświadczeń przemocy.
– Doświadczenie rozmów w telefonie zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111 pokazuje, że zmienia się nie tylko liczba interwencji, ale także charakter naszych rozmów z młodymi ludźmi. Coraz więcej rozmawiamy o kryzysach niepunktualnych takich jak doświadczenie przemocy rówieśniczej, samouszkodzenia, zaburzenia lękowe czy depresyjne. Kiedyś nasze rozmowy częściej dotyczyły kryzysów i wyzwań normatywnych, typowych dla danego okresu rozwojowego jak np. pierwsze zakochanie, trudności szkolne, problemy w relacjach z rówieśnikami – mówi Katarzyna Talacha, psycholożka Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę.
Specjaliści podkreślają, że w okresie zimowym, w tym w czasie ferii zimowych, trudności dzieci i młodzieży mogą się pogłębiać. Brak szkolnej struktury dnia, ograniczenie codziennych aktywności oraz mniejsza liczba kontaktów społecznych sprawiają, że młodzi ludzie zostają sami ze swoimi myślami i emocjami. Problemy, które w trakcie roku szkolnego bywają mniej widoczne, w tym czasie często wychodzą na pierwszy plan.
– Uważność wobec dziecka nie polega na ciągłym zadawaniu pytań ani szukaniu szybkich rozwiązań. Czasem najważniejsze jest po prostu bycie obok – wysłuchanie, nazwanie emocji dziecka i pokazanie, że nie musi sobie z nimi radzić samo. Dla młodej osoby to sygnał: „ktoś mnie widzi i bierze na serio”. To szczególnie ważne dziś, gdy dzieci i młodzież coraz częściej próbują szukać wsparcia w narzędziach opartych na sztucznej inteligencji, które nie zastąpią relacji z bliskimi i zaufanymi dorosłymi ani realnej, bezpiecznej pomocy – podkreśla Beata Wojtkowska, wiceprezeska Fundacji.
Eksperci apelują, by dorośli byli w tym czasie szczególnie uważni na sygnały wysyłane przez dzieci i młodzież. Wycofanie, drażliwość, nagłe zmiany nastroju czy smutek nie powinny być bagatelizowane. Dostępność emocjonalna, gotowość do rozmowy i realne zainteresowanie mogą mieć kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa młodych ludzi.
Zima nie musi być dla dzieci i młodzieży czasem kryzysu. Dla wielu z nich może stać się okresem zwiększenia poczucia bezpieczeństwa, regeneracji psychicznej, jeśli obok będzie dorosły, który naprawdę słucha i jasno pokazuje, że emocje dziecka są ważne i traktowane poważnie.
